تعلیل میزان تے صرف بہائی صرف میر هي یاد پکاریا نے

قاضی قطب تے کنزانواع باراں مسعود دیاں جلد سواریانے

خانی نال مجموعه سلطانیاں دے اتے حیرت الفقه نواریانے

معرج النبوت خلاصیاں نوں ریضه نال اخلاص پساریانے

زرادیاں دے نال شرح ملّاں زنجانیاں نحو نتاریانے

فتاوی برہنه منظوم شاہاں نال زندیاں حفظ قراریانے

کرن حفط قران تفسیر دوراں غیر شرح نوں دُریاں ماریانے

حزب البحر تے حزریمان دے ورداں وچه دن رات گزاریا نے

آٹهے پہر گرداناں دا ورد کردے علم عربی دی عمر سواریا نے

وارثشاه سب علم دے وچہ کامل جو کجه پڑهے سو سب نتاریا نے

---

فارسی دیاں کتاباں

اک نظم دے درس ہر کن پڑهدے نام حق تے خالق باریاں نی

گلستان بوستان نال بہار دانش طوطی نامه تے رازق باریاں نی

بشیات نصاب تے ابو الفضلاں شاهنامیوں واحد باریاں نی

قران السعدین دیوان حافظ شیریں خسرواں لکھ سواریاں نی

بہادر دانشاں تے محمود نامه کشف الغات بهی کهول اکهاڑیاں نی

بدر چاچ کریما تے پند نامه آمدنامیاں تے اللە باریاں نی

در مجلساں پڑهدے جنگنامه ناں جلوا تے شیخ عطاریاں نی

نجات المومنین تے اروشندل پڑهدے چار چمن بهی خوب پکاریاں نی

طب اکبر تے یوسقی پرهن لڑکے قصه یوسف دا کڈھ ہکاریاں نی

زلیخا نال بنلد آواز پڑهدے نلد من تے اعظم باریاں نی

ہدایه کلی قرابا دین پڑهدے نافع انسان نه منوں وساریاں نی

تعویزات سیفی نال فال نامه تے نگار دانش لکهاں تاریاں نی

سکندر نامهة تے نال انوار سہیلی حاتم نامه تے صادق تاریاں نی

آ’ییں آکبر تے نگار نامه وارث ہور متفرق ساریاں نی

---

مکتب دیاں چیزاں

قلمدان دوات دفتن پٹی ناویں ایملی ویکھ دے لڑکیاں دے

لکهن نال مسودے سیاق خسرے سیاهي اور جے لکھ دے ورقیاں دے

اک بهل کے عین دا غین واچن ملاں جند کڈہن نال کڑکیاں دے

اک اوندے شوق خزدان لیکے وچه لکیاں دے نال تڑکیاں دے

اک نال بهر بات دے آجاندے مارے خوف وریڑیاں ڈرکیاں دے

وارث شاہ دهن بهاگ سہاگ تنہاں جهلے دکھ استاداں دے پهڑکیاں دے

---

ملّا دی گل

ملّاں آکهیا چونڈیاں ویکهدیاں ای غیر شرع تو کون هیں دور ہو اوے

ایتهے لچیاں دی کائی تهاں ناهیں پئے دور کر حق منظور ہو اوے

کوئی بدعتی توں نظر آونائیں ایسے وقت ای دور ضرور ہو اوے

خراباتیاں دی نہیں جاگھ ایتهے یاد رب نت مذکور ہو اوے

اناالحق کہاونا کهرا اوکها اورک مریں گا وانگ منصور هو اوے

وارثشاھ ناں ہنگ دی باس چهپے بهانویں رکهئے وچ کافور هو اوے

---

جواب رانجها

داہڑی شیخ دی عمل شیطان والے کیہارانیوں جاندیان رهیاں نوں

اگے کڈھ قران تے بہیں منبر کہیا اڈیو مکر دیان پهاهیاں نوں

اس پلید تے پاک دا کرو واقف اسی جاندے شرع گواہیاں نوں

جیہڑی تهاں ناپاک دے وچه وڑیوںشکر رب دیاں بے پرواہیاں نوں

کہیا حرص دا جال کهلاریا ای ڈهونڈیں اڈیاں چھڈ گو پهاہیاں نوں

نائب پاک رسول دے تسی هو جی واقف کرو چاراه گمراہیاں نوں

اساں جہے فقیر تے مہر کیجے کرو دعا چاپاہندیاں راہیاں نوں

کهوتی بهیڈ بلی کتّی ضرب کڈهو چهڈو کواریاں نه ویاہیاں نوں

جیرا نور متهے دا محراب میاں توں نے ٹهگنائیں جاندیاں راہیاں نوں

لئیں رشوتاں رب توں ڈریں ناہیں اگے آجل دے کریں اکڑاہیاں نوں

تسی کرو تقصیر معاف میری کیوں پیائیں عیب برائیاں نوں

وارث شاھ وچه حجریاں فعل کردے ملاں جوترے لاوندے واہیاں نوں

---

ملاں دی خوشامد

وچه مسجداں بیٹھ کے تے صبح ویلے تسیں ذکر تے شغل کماوندے او

جیکر عاصی تہاڈی کرے زیارت عیب اوسدے چاونجاوندے او

غیر شرع تے ہور حرامخوراں نال دُریّاں چا کوہاوندے او

شرح بڑا سر پوش بنایا جے تسیں شرح دے لوک کہاوندے او

رات اساں گزارنی وچه مسجد جیکر تِسّی بهی روا رکهاوندے او

وارثشاه فقیر تے مہر کریو تُسی سچ دی بات پچهاوندے او

---

جواب ملّا

گهر رب دے مسجداں هوندیاں نے ایتهے غیر شرع نئیں واڑئیے اوے

تارک هو صلواة دا پٹے رکهاں لباں والیاں مار پچهاڑیے اوے

نیواں کپڑاہوئے تے پاڑ سٹئیے لباں هون دراز تے ساڑئیے اوے

جیہڑا کهائے حرام تے جهوٹھ بولے کافر اوس آ پکارئیے اوے

کرئے حجتاں آنکے نال ساڈے انہوں مار کے چااجاڑئیے اوے

کتا اتے فقیر پلید هووے نال درّیاں بنھ کے مارئیے اوے

جیہڑا فقه دے علم دا نہیں واقف انہوں چاسولی اتے چاهڑئیے اوے

وارثشاھ خدا دے دشمناں نوں دوروں کتّیاں وانگ درکارئیے اوے

---

رانجها

سانوں دس نماز ہے کاس دی جی کاس نال بناکے ساریانے

کن نک نماز ہین کتنے متهے کنہاں دے دهروں اے ماریانے

لمبےقد چوڑی کس ہان هوندي کس چیز دے نال سواریانے

وارث کلیاں کتنیاں ایس دیاں نی جس نال اے بنھ کهلاریا نے

---

ملاّں

اساں فقه اصول صحیع کیتا غیر شرح مردود نوں مارنا ایں

اساں دسنے کم عبادتاں دے پُل صراط توں پار اتارنا ایں

فرض سنتاں واجباں نفل وتراں نال جائزاں سچ نتارنا ایں

وارث شاه نماز دے تارکاں نوں تازیانیاں دُریاں مارنا ایں

---

رانجهے دا طعنه

تسین وچ خدا دے خانیاں دے ڈهلی چهڈ کے گوز کیوں ماردے او

جهوٹھ غیبتاں تے حرام کرنا بد ظنی دے کم کیوں سار دے او

آٹھے پہر مسیت وچه بہـ کے تے پئے بُرے خیال چتار دے او

انّهے کوہڑیاں لُولیاں وانگ بیٹھے قرعه مرن جہان دی دهاردے او

باس حلویاں دی خبر مردیاں دی جیوندے نال دعایاں دے ماردے او

شرح چا سر پوش بنایا جے روادار وڈے گنہگار دے او

پچهلی رات بهکھ دا وقت هوندا اُٹھ حال ای حال پکاردے او

وارثشاه مسافراں آیاں نوں چلو چل ای پئے پکاردے او

---

جواب مولوی

ملّا آکهیا نامعقول جٹا فرض کج کے رات گزار جائیں

فجر هوئی توں اگے ای اُٹھ ایتهوں سر کج کے مسجدوں نکل جائیں

صبح وقت جے وچ مسیت ڈٹهوں چار سد چوبر تیرے مگر لائیں

توں تاں بیوقوف مجہول جٹّا رل چگیوں ڈنگراں وچ گائیں

گهر رب دے نال نه بنھ جهیڑا از غیب دیاں حجتاں چهیڑ نائیں

وارثشاه خدا دے خانیاں نوں ایه ملاں تے چمڑے هین بلائیں

---

مقوله شاعر

رانجهے لڑدیاں بهڑدیاں رات کٹی فجر هوئی تے اُٹھ کے دهایا ای

کیویں ہیر دا جا دیدار پائیے دل وچ دیه متا پکایا ای

بهایاں بولیاں مار گو کڈھ دتا اساں وطن تے دیس بُهلایا ای

وارثشاھ رب هے بے پرواه ڈاهڈاجس عاجزاں نوں وخّت پایا ای

---

روانگی

چڑی چوہکدی نال ٹرے پاہندی پیاں دوده دے وچ مدهانیاں نے

صبح صادق هوئی جدوں آن روشن تدوں لالیاں آن چچلانیاں نے

اکناں اٹھ کے ریڑکا پاء دتّا اک ڈهونڈیاں پهرن مدهانیاں نے

اک اُٹھ کے ہلیں تیار هوئے اک ڈهونڈدے پهرن پورانیاں نے

لیاں کڈه ہرنالیاں هالیاں نے سئیاں جنہاں نے پوئیں نوں لانیاں نے

گهر رنّاں نے چلیاں جهوتیاں نی جنہاں تاوناں گُنھ پکانیاں نے

کاروبار وچ رُجها جہان سارا چرخے کتدیاں اُٹھ سوانیاں نے

اُٹھ غسل دے واسطے جان وڑے سیجاں جنہاں نے رات نوں مانیاں نے

رانجهے کوچ کیتا آیا ندی اُتے ساتھ لدّیا پار مہانیاں نے

وارثشاھ میاں لڈن وڈا کُپّن کُپا شہد بهریا جیویں بانیاں نے

---

مسجد بیت العتیق مثال آہی خانه کعبیوں ڈول اتاریانے

گویا اقصی دے نال دی بهین دوئی شاءد صندلی نور اساریانے

معمار اصول تے فقه والے تهم دین دے نال کهلاریانے

ثابت لض حدیث دے نال کرکےچهت کعبے دی خوب اتاریانے

پڑهن فاضل درس درویش مفتی خوب کڈھ الحان پرکاریا نے

مہرے دار دستاراں تے يتھ عاصے کدی جهوٹھ دی لاف نه ماریانے

وچه فقه اصول دے خوب کامل نال علم دے عمر گذاریا نے

وارثشاھ اصیل استاد لڑکےخُو علم دی کدی نه ہاریانے

---

واه لارہے بهائی بهابیاں بهی رانجها رُس ہزاریوں دهایائی

بهکھ ننگ نوں جهاک کے پندھ کرکے راتیں وچه مسیت دے آیائی

ہتھ ونجهلی پکڑ گے رات آدهی رانجهے مزه بهی خوب بنایائی

اک هو بے سرت بہوش گئے اکناں راگ اُتے چت لایائی

رَن مرد پنڈ وچه رہیا کوئی سب گرد مسیت دے آیائی

وارثشاه میاں پَنڈ جهگڑیاں دی پچهوں ملا مسیت دا آیائی

---

بهابی رزق اداسجاں ہو ٹریا ہن کاس نوں گهیر کے ٹهگدیاں ہو

پہلے ساڑ گو جیو نمانڑے نوں پچهوں بهلیاں لاؤنے لگ دیاں ہو

بهائی ساک سن سو تساں وکھ کیتے تسی ساک کی ساڈیاں لگدیاں ہو

اسیں وانگ سواه دے هو رہے تسیں کولیاں دیوانگ پکهدیاں هو

اسیں کوجڑے روپ کروپ والےتسین جوبنے دیاں نئیں وگدیاں هو

اساں آپ تے اے معلوم کیتا تسیں ٹهگنیاں ای سارے جگدیاں هو

کهری مت دی گل کهلار کے تے فیر پهوسیاں مار کے ہگدیاں هو

وچه شرع نه عقل نی قول تساں قاضی مفتیاں نال کیوں لگدیاں ہو

اسی نس آئے تسی نگر پیاں پچها چهڈو ساڈا تائیں وگدیاں هو

وارث شاه اکلڑے کی کرنا تسیں ست اکٹهیاں وکدیاں هو

---

بهرجایاں آکهیا رانجهیا وے اسی بادیاں تیریاں هونیاں هاں

نام لینا ایں جدوں توں جاونے دا اسیں ہنجڑورتدیاں رونیاں ہاں

جان وچ لنبیاں آ گئی اے تیرے درد فراق چا بهنیاں ہاں

جان بال قربان ہو تدھ اتوںتے آپ وی چوکهے مہنیاں ہاں

سانوں صبر قرار آرام ناهیں جس ویلڑے تیتٹوں وچھنیاں ہاں

وارث شاھ کہیا من دلی دیورا اسیں سبھ مُراد تے پنیاں ہاں

---

آکھ رانجهیا بهاء کی بنی تیرےدیس آپنا چهڈ سدهارناہیں

ویرا انبڑی جایا جاه ناہیں سانوں نال فراق دے مارناہیں

ایہـ باندیاں اسی غلام تیرےکوئی هور وچار وچار ناہیں

بخش ایہـ گناه توں بهائیاں نوں کون جمیا جو گنہگار ناہیں

بهائیاں باجھ نه مجلساں سوہندیاں نی بهائیاں باجھ کجھ بهرم تے بهار ناهیں

لکھ اوٹ ہے کول وسیندیاں دی بهایاں گیاں جیڈی کوئی ہار ناہیں

بهائی ڈہاوندے بهائی اوساردے بهایاں باجھ باہاں بلکار ناہیں

بهائی مرن پوندیاں بهج باہاںبناں بهایاں بهرے پرواز ناہیں

طالع مند دیاں لکھ خوشامداں نی اتےغریب دا کوئی بهی یار ناہیں

باہاں والیاں دی لوک کرن منت بناں باهاں دے کوئی سردار ناہیں

باهاں کلیاں نوں لوک ماردے جے باهاں والیاں نوں کوئی سار ناہیں

وارث شاھ میاں بناں بهائیاں دے سانوں جیونا ذرا درکار ناہیں

---

رانجهے آکهیا اُٹهیا رزق میرا میتهوں بهائیو تسیں کی منگدے او

ونڈ لیا جے باپ دا ملک ساراتسی ساک نه سین نه انگ دے او

وچوں خوشی هو ساڈے نکلنے تےگل آکهدے موہون نه سنگدے او

وس لگے جے تے منصور وانگوں مینوں چا سولی اُتے ٹنگدے او

بهلے کم دے وچ نه نیت تساں روادار لڑائی تے جنگ دے او

وارث شاھ ہن اسی اوداس هوئے تسی خوشی وسو نال رنگدے او

---

خبر لوکاں نے بهایاں نوں جا دتی دهیدو رس هزاریوں چلیا جے

ہل واہنا اوس تهیں هوئے ناہیں مار بولیاں بهابیاں گهلیا جے

پگڑ راه ٹریا ہنجوں نین روون جویں ندی دا نیر اچهلیا جے

دهیدو کهو ہجیا نال بهرجایاں دے اودا کسے نه جی تسلیا جے

اگوں دور دے واسطے بهایاں نے آده واٹیوں راه آ ملیا جے

وارث حق دے نون جدوں رنج کرئیے تدوں عرش الله دا ہلیا جے

---

نڈی سیالاں دی ویاه کے لیاوساں میں کریں بولیاں تے ٹهٹولیاں نی

بہے گهت پیڑا وانگ مہریاں دے اگو تسان جہیاں ہون گولیاں نی

مجو واه وچ بوڑئے بهابیاں نوں ہون تساں جہیاں بڑبولیاں نی

بس کرو بهابی اسیرج رہےبهر دتیاں جے سانوں جهولیاں نی

نقلاں نت کرو وچ ویہڑیاں دےبهنڈاں کنجرندیاں جویں ٹولیاں نی

وارث عاقبت تنہاں نوں اجر ملسي پورے پاوٹے جنہاں تولیاںنی

---

رانجها هو غصے اُٹھ رواں هویا بهابی رکھ رهی او تاں نه رہیا

ہتھ پکڑ کے جُتیاں مار بکل رانجها هو ٹریا وارث شاھ جیا

---

روح چهڈ قلبوت جوں وداع هوندا توین اے درویش سدهاریا ای

ان پانی ہزارے دا قسم کرکے قصد جهنگ سیالاں دا وہاریا ای

کیتا رزق آن اوداس رانجها چلو چل ای جی پکاریا ای

کچهے ونجلی مار گو رواں ہویا وارث وطن تے دیس وساریا ای

---

لو جی فارغ بیٹهے تهے اس لئے صوفی شاعر سلطان باہو کی کتاب یا نظم کہـ لیں ـ اس کو ٹائپ کر دیا هےـ
میں نے یه نظم صوفی ازم سے کسی قسم کے جذباتی تعلق کی وجه سے نہيں اپ لوڈ نهیں كی ہے بلكه اس کے الٹ جذبات کی وجه سے کی هے ـ کیونکه میں اللە سبحانتعالی کی وحدانیت میں شراکت کو برداشت نہیں کرتا ـ
اور اس نظم میں اللّه اور غیر اللّه کو اس طرح مکس کردیا گيا هے که کم علم لوگ گمراه هوسکتے هیں ـ
بہرحال شاعری کے شوقین حضرات اور محاوره جات کے علم کے لئیے آپ یه نظم میرے ہوم پیج پر پڑھ سکتے هیں ـ اور اس کے علاوه میں نے اس کو پی ڈی ایف فائل کی صورت میں بهی رکھ دیا هے آپ اگر چاهیں تو اس کو ڈاؤنلوڈ بهی کر سکتے هیں ـ اس پی ڈی ایف فائل میں میں نے آپنی هی مرضی کے فونٹ ڈال دئیے هیں آگر مائکرو سوفٹ کے کمپیوٹروں پر اس کا کوئی مسئله هو یا ان فونٹ کے ڈذائین کو بدلنے کی تجویز هو تو ضرور دیں ـ قارئین کی آراء کا انتظار رہے گا ـ

چنبے دی بوٹی

چنبے دی بوٹی پی ڈی ایف فائل کی صورت میں

ہیر رانجهے کی کہانی ابهی مکمل نہیں هوئی هے جب یه داستان مکمل هو جائے گی تو اس کو بهی پی ڈی ایف فائل صورت میں کر دیا جائے گاـ